‘Η επίδραση της μουσικής σε άτομα με ειδικές ανάγκες και ειδικότερα σε παιδιά με αυτισμό’.

Η μουσική έχει χρησιμοποιηθεί ανά τους αιώνες ως θεραπευτικό μέσο και η επίδρασή της έχει καταγραφεί σε ποικίλα φάσματα της ζωής στη συντριπτική πλειονότητα των πολιτισμών που έχει δημιουργήσει ο άνθρωπος, από τους σαμάνους της Αμερικής, ως τη λύρα του Ορφέα στην Ελληνική μυθολογία.

Στις μέρες μας η μουσική χρησιμοποιείται πιο εξειδικευμένα, στηριζόμενη στις βασικές αρχές της ψυχανάλυσης με στόχο να βοηθήσει πολλές ομάδες πληθυσμού που βρίσκονται σε ιδρύματα, ειδικά κέντρα, νοσοκομεία και οργανισμούς.

Συγκεκριμένα, η μουσικοθεραπεία ορίζεται ως ‘Η χρήση της μουσικής από εξειδικευμένους θεραπευτές, η οποία στοχεύει στην επίτευξη θεραπευτικών στόχων, στη συντήρηση, αποκατάσταση, βελτίωση της ψυχικής και σωματικής υγείας’. Αυτό γίνεται με τη χρήση μουσικών οργάνων, χωρίς να είναι απαραίτητη η γνώση της μουσικής από το άτομο. Ο ενδιαφερόμενος και ο υπεύθυνος δημιουργούν μαζί μουσικές φόρμες, από αυτοσχεδιασμό εώς τραγούδια, όπου η λεκτική επικοινωνία δεν είναι προϋπόθεση, με στόχο το άτομο να εκφράσει τον εσωτερικό του κόσμο, να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του και τους γύρω του και να αναπτύξει βασικές λειτουργίες. Αυτό μπορεί να γινεί σε ομάδες αλλά και ατομικά, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και τις ιδιαιτερότητες του καθένα.

Ειδικότερα, η μουσική έχει ιδιαίτερα ευεργετικές ιδιότητες σε ομάδες ατόμων με ειδικές ανάγκες και κυρίως αυτισμό. Μέσω της αλληλεπίδρασης με τον θεραπευτή, ένα παιδί με αυτισμό μπορεί να αναπτύξει τις κοινωνικές του δεξιότητες, χωρίς να χρειάζεται η οπτική επαφή. Επίσης μέσω των μη λεκτικών δραστηριοτήτων, μπορεί να δημιουργηθεί η βάση για την ανάπτυξη και βελτίωση της ομιλίας μέσω του ρυθμού και της χρήσης της φωνής με μεθοδευμένο τρόπο. Ακομη, μέσω της χρήσης οργάνων και με τη βοήθεια του ειδικού, το παιδί έχει τη δυνατότητα να συντονίσει τα άκρα του και να φέρει σε ισορροπία τις κινήσεις του, με σκοπό την καλύτερη χρήση των κινήσεών του τη στιγμή της σύμπραξης αλλά και έξω από την αίθουσα. Η συνειδητοποίηση των στερεοτυπικών κινήσεων, ιδιαίτερα σε άτομα με αυτισμό, αποτελεί μια ιδιαίτερη πρόκληση. Η επίτευξή της με τη βοήθεια της αντανάκλασης αυτών των κινήσεων, από το παιδί στον ειδικό μέσω της κοινής μουσικής δραστηριότητας συμβάλλει ουσιαστικά στο να ξεφύγει το παιδί από την ταμπέλα του αυτισμού και να ανοίξει ο δρόμος για νέες δυνατότητες. Τέλος, το πρότυπο αυτής της διαπροσωπικής σχέσης που αναπτύσσει το ατομο με τον μουσικοθεραπευτή μεταλαμπαδεύεται και εντάσσεται στις σχέσεις του ατόμου με το ευρύτερο περιβάλλον του, δημιουργώντας δεσμούς πιο ισχυρούς, πιο ουσιαστικούς και με μεγαλύτερη ευκολία, κατανόηση και σεβασμό στην προσωπικότητα του ατόμου.

Η μουσική υπάρχει παντού και μέσα στον καθένα. Η εκμετάλλευση καθώς και η σωστή, εξειδικευμένη χρήση της μπορεί να υψώσει γέφυρες και να γκρεμίσει τείχη με τον πιο όμορφο και απλό τρόπο, με τη γλώσσα που ξέρουμε όλοι. Αρκεί να μάθουμε να ακούμε.